به كار مىرود و هم متعدّىِ يك مفعولى و حتّى دو مفعولى . در كاربرد نخستين ( لازم ) ، به معناى " صارَ و طَفِقَ ( دست به كارشد و آغاز كرد ) " است ، مانند : " جَعَلَ زيدٌ يقول كذا ؛ زيد ، آغاز به سخن كرد " . كاربرد دوم ( متعدّىِ يك مفعولى ) ، به معناى " آفريد و ايجاد كرد و نهاد " است و كاربرد سوم ، به معناى : " ساخت و گرداند و گمان برد و نسبت‌داد " . جاعل ، در قرآن و حديث برگرفته‌هاى مادّه " جعل " ، 346 بار در قرآن كريم آمده است و در بيش از 280 مورد آن ، به خدا نسبت داده شده است . موضوع جعلِ خدا در آن آيات و احاديث ، پديده‌هاى متنوّعى مانند : روشنايى ، تاريكى و خورشيد و ماه و روز و شب و پيامبران و . . . است . بيشتر كاربردهاى جاعل يا ديگر برگرفته‌هاى جعل در قرآن و احاديث ، به صورت متعدّىِ دو مفعولى است و به معانى : " ساخت ( صَنَع ) " و " گرداند ( صَيَّرَ ) " است ؛ مانند آيه " زمين را براى شما بستر ساخت " . گاهى نيز ( به صورت ) متعدّى يك مفعولى و به معناى " آفريد و ايجاد كرد " ، به كار مىرود ؛ مانند : " و تاريكىها و روشنايى را آفريد " . قرآن " ستايش ، خدايى را كه آسمان‌ها و زمين را آفريد و تاريكىها و روشنايى را پديد آورد . با اين همه ، كسانى كه كفر ورزيده‌اند ، [ غير او را ] با پروردگار خود برابر مىكنند " . " و چون پروردگار تو به فرشتگان گفت : من در زمين ، جانشينى خواهم گماشت ، [ فرشتگان ] گفتند : " آيا در آن ، كسى را مىگمارى كه در آن ، فساد انگيزد و خون‌ها بريزد ، حال آن كه ما